بر اساس گزارش ماه اکتبر Lubes'N'Greases، تداوم تنش‌های نظامی میان آمریکا و ایران و محدود شدن تردد دریایی در منطقه خلیج‌فارس، تاثیر عمیقی بر زنجیره‌تامین روغن‌پایه در جهان گذاشته و به‌ویژه بازار روغن‌های پایه گروه ۳ را با کمبود عرضه بی‌سابقه‌ای مواجه کرده است.
تحلیلگران این شرایط را یادآور «جنگ نفتکش‌ها» در دهه ۱۹۸۰ می‌دانند؛ دوره‌ای که در جریان جنگ ایران و عراق، حملات به کشتی‌های تجاری و زیرساخت‌های انرژی به یکی از مهم‌ترین عوامل بی‌ثباتی بازار جهانی نفت تبدیل شد. تفاوت امروز در آن است که علاوه‌بر تنگه هرمز، مسیرهای دریایی دیگری نیز با محدودیت و ناامنی روبه‌رو شده‌اند. حملات در دریای سرخ و مشکلات تردد در باب‌المندب باعث شده بسیاری از نفتکش‌ها و کشتی‌های حامل فرآورده‌های نفتی ناچار شوند مسیر طولانی دماغه امید نیک در جنوب آفریقا را انتخاب کنند؛ اتفاقی که هزینه حمل‌ونقل، زمان تحویل و حق بیمه کشتی‌ها را به‌شدت افزایش داده است.
با این حال، برای صنعت روانکار آن‌چه بیش از نفت خام و سوخت اهمیت دارد، اختلال در تجارت روغن‌پایه است. گزارش یادشده تاکید می‌کند که ادامه محدودیت‌های تردد در تنگه هرمز عملا صادرات بخش بزرگی از ظرفیت تولید روغن‌پایه گروه ۳ خاورمیانه را مختل کرده است. کشورهای بحرین، قطر و ابوظبی از مهم‌ترین مراکز تولید روغن‌پایه گروه ۳ جهان محسوب می‌شوند و کاهش دسترسی به محصولات این منطقه تاثیر مستقیمی بر بازار جهانی گذاشته است.
برآوردها نشان می‌دهد حدود ۲۵ درصد ظرفیت جهانی تولید روغن‌پایه گروه ۳ عملا از دسترس بازار خارج شده است. این موضوع برای تولیدکنندگان روانکار از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است؛ زیرا روغن‌های پایه گروه ۳ ماده‌اولیه اصلی بسیاری از روغن‌های موتور تمام‌سنتتیک و محصولات دارای تاییدیه‌های جدید خودروسازان به‌شمار می‌روند.
شدت بحران به اندازه‌ای بوده که توزیع‌کننده رسمی محصولات Adnoc در آمریکا در اواخر ژوئیه مجبور به اعلام وضعیت فورس‌ماژور شد. علت این تصمیم، ناتوانی در دریافت و ارسال محموله‌های تولیدی ابوظبی عنوان شده است. درهمین حال، سایر تامین‌کنندگان نیز سیاست سهمیه‌بندی و کنترل فروش را در پیش گرفته‌اند تا موجودی محدود خود را مدیریت کنند.
یکی از پیامدهای مهم این بحران، تغییر مسیر جریان تجارت جهانی روغن‌پایه بوده است. تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان به‌دنبال یافتن منابع جایگزین در آسیا، آمریکای شمالی و سایر مناطق هستند؛ اما حجم محموله‌های موجود پاسخگوی کل نیاز بازار نیست. واردات از آسیا و کانادا و همچنین تولید داخلی برخی کشورها نتوانسته‌اند خلأ ایجادشده را به‌طور کامل جبران کنند. درنتیجه، برخی تولیدکنندگان روانکار با دشواری در تامین روغن‌های پایه دارای مشخصات فنی ویژه مواجه شده‌اند.
بازتاب این وضعیت به‌سرعت در قیمت‌ها دیده شد. تامین‌کنندگان آمریکایی در ماه‌های اوت و سپتامبر چندین مرحله افزایش قیمت روغن‌پایه گروه ۳ را اعمال کردند و رشد قیمت‌ها در برخی موارد بین ۵۰ سنت تا یک دلار در هر گالن گزارش شده است. این درحالی است که بازار پیش از بحران نیز با محدودیت عرضه در برخی گریدها مواجه بود.
صنعت روانکار اکنون با چالشی چندوجهی روبه‌رو است. از یک سو تولیدکنندگان باید با هزینه‌های بالاتر مواداولیه، حمل‌ونقل و بیمه مواجه شوند و از سوی دیگر مشتریان نیز انتظار دارند قیمت محصولات نهایی تا حد امکان کنترل شود. همین مساله باعث شده بسیاری از شرکت‌ها به بازنگری در راهبردهای تامین مواداولیه روی آورند.
کارشناسان معتقدند یکی از پیامدهای بلندمدت این بحران، افزایش توجه به تنوع‌بخشی منابع تامین خواهد بود. بسیاری از شرکت‌ها در حال بررسی سرمایه‌گذاری در ظرفیت‌های جدید تولید روغن‌پایه، توسعه منابع جایگزین و حتی افزایش استفاده از روغن‌های پایه بازتصفیه‌شده هستند تا وابستگی خود به مناطق خاص جغرافیایی را کاهش دهند.
درنهایت، گزارش ماه اکتبر نشان می‌دهد آن‌چه امروز در بازار روغن‌پایه رخ می‌دهد صرفا یک نوسان مقطعی نیست. بحران اخیر بار دیگر اهمیت امنیت زنجیره‌تامین را برای صنعت روانکار آشکار کرده است. همان‌طور که جنگ نفتکش‌ها در دهه ۱۹۸۰ قواعد تجارت انرژی را تغییر داد، تنش‌های امروز نیز می‌توانند موجب بازنگری گسترده در شیوه تامین، ذخیره‌سازی و مدیریت ریسک در بازار جهانی روغن‌پایه شوند؛ بازاری که اکنون بیش از هر زمان دیگری وضعیت آن به تحولات ژئوپلیتیکی گره خورده است.
